Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Kỹ thuật Nông nghiệp Lâm Đồng có nguồn gốc hình thành từ sự chuyển giao KHCN của Phân viện khoa học Việt Nam đóng tại thành phố Chí Minh cho thành phố Đà Lạt thông qua cơ sở nuôi cấy mô khoai tây đặt tại khu vực số 31, Đinh Tiên Hoàng, phường 2, Đà Lạt. Trong quá trình phát triển, Trung tâm đã mang nhiều tên gọi khác nhau như Trạm nuôi cấy mô Đà Lạt (năm 1984), Liên hiệp khoa học sản xuất Đà Lạt (năm 1988), Ban quản lý lâm thời bộ phận sự nghiệp KHCN - Trung tâm Ứng dụng KHCN Đà Lạt (năm 1996), Trung tâm Ứng dụng Kỹ thuật Nông nghiệp Đà Lạt (năm 1997) do UBND TP. Đà Lạt quản lý. Năm 2003, Trung tâm chuyển sang trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với tên gọi là Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Kỹ thuật Nông nghiệp Lâm Đồng.

Dù với những tên gọi khác nhau, nhưng hoạt động trọng tâm và nổi bật trong 25 năm qua của Trung tâm chủ yếu về lĩnh vực nghiên cứu - ứng dụng - chuyển giao các thành tựu khoa học kỹ thuật. Những hoạt động này có ảnh hưởng nhất định và góp phần vào sự phát triển KHCN của địa phương.

Các kết quả hoạt động trên lĩnh vực này của Trung tâm cụ thể như sau:

Trong lĩnh vực giống cây trồng: Trung tâm là đơn vị đầu tiên của tỉnh thực hiện chương trình ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô thực vật để nhân giống khoai tây sạch bệnh bằng những cây con cấy mô thay cho phương pháp gây giống bằng củ trong những năm 80, được phát triển lâu dài cho đến nay.

Đơn vị cũng lưu giữ ngân hàng giống khoai tây trong ống nghiệm gồm các giống do Trung tâm Khoai tây quốc tế (CIP) cung cấp, khảo nghiệm, phóng thích một số giống khoai tây mới thích hợp với điều kiện tự nhiên của Đà Lạt, Lâm Đồng như các giống khoai tây mang mã số 06, 04, 012, P3, 07, 077… vẫn được sử dụng để làm giống cho đến nay.

Trung tâm cũng thực hiện chương trình ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô thực vật trong công tác nhân giống cây hoa địa lan Cymbidium (chương trình LĐ05). Chương trình này đã mở ra một bước ngoặt về giá cây giống địa lan cấy mô rẻ gấp nhiều lần so với củ giống địa lan; giúp cho người trồng lan có cơ hội phát triển vườn lan của mình ngày càng tăng về số lượng, diện tích và đa dạng về chủng loại, giúp phát triển chương trình xuất khẩu địa lan trong những năm 1985 - 1990.

Ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống đã đem lại một bước tiến quan trọng cho sản xuất nông nghiệp của địa phương. Cụm từ “nuôi cấy mô” đã trở nên quen thuộc với nông dân Đà Lạt - Lâm Đồng. Đà Lạt được xem như là một thành phố ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô để sản xuất giống khoai tây, dâu tây, địa lan và hoa cắt cành các loại nhiều nhất cả nước. Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Kỹ thuật nông nghiệp Lâm Đồng đã trở thành địa chỉ quen thuộc, tin cậy trong việc cung cấp các loại cây giống cấy mô như cẩm chướng, ngàn sao, sao tím, dâu tây, khoai tây, địa lan...

Đơn vị chú trọng phát triển phòng thí nghiệm nuôi cấy mô thực vật để sản xuất cây giống sạch bệnh cho nông dân. Trong lĩnh vực sản xuất rau theo hướng an toàn, những năm 90, đơn vị đã phối hợp nghiên cứu quy trình sản xuất rau theo hướng an toàn; điều tra hiện trạng vùng sản xuất rau Đà Lạt; nghiên cứu sản xuất thuốc trừ sâu vi sinh (BT); chế phẩm diệt ốc bươu vàng (chế phẩm Molluscicide dạng cốm); chế phẩm Humat để tăng trưởng cho cây trồng từ nguồn than bùn của địa phương; sản xuất phân vi khoáng, vi lượng bổ sung vi chất cho đất bạc màu do sử dụng phân xác mắm lâu dài.

Tập thể cán bộ kỹ thuật của đơn vị đã thực hiện nhiều đề tài, dự án cấp thành phố, cấp tỉnh nhằm phục vụ cho nền sản xuất nông nghiệp của địa phương như:

Các đề tài dự án cấp thành phố

- Xác lập quy trình trồng hoa cắt cành trong nhà che plastic;

- Khảo sát cường độ chiếu sáng trong canh tác hoa cúc tại Đà Lạt;

- Khảo sát chế độ dinh dưỡng, bảo vệ thực vật của cây hoa cúc trong nhà che plastic;

- Xác lập quy trình sản xuất dâu tây giống mới tại Đà Lạt;

- Khảo nghiệm 15 giống khoai tây mới của Trung tâm Khoai tây quốc tế (CIP) cung cấp;

- Khảo sát diện rộng 2 giống khoai tây trong ngân hàng giống khoai tây quốc tế (CIP) mã số 67171 và I1035;

- Thực hiện chương trình thử nghiệm BMW của thành phố Đà Lạt với Hiệp hội BM của Nhật.

Các đề tài dự án cấp tỉnh

- Khảo sát biện pháp kỹ thuật để nuôi trồng Lan gấm Anoechilus.sp;

- Xây dựng quy trình trồng các giống hoa nhập nội: Glaieuls, lyli, hoa hồng, salem, đồng tiền, ngàn sao;

- Khảo sát quy trình sản xuất rau an toàn trên các đối tượng Pố sôi, Poarô hành, Cần tây;

- Ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào thiểu số tại xã Lát, huyện Lạc Dương;

Bên cạnh đó, nhiều thực nghiệm khoa học do đơn vị tự triển khai phục vụ cho công tác chuyên môn như:

- Khảo sát hoạt tính diệt sên nhớt bằng bả sinh học;

- Khảo sát một số giá thể trồng khoai tây củ bi để làm giống;

- Thực nghiệm nhân giống hồng môn mini bằng phương pháp nuôi cấy mô thực vật;

- Nâng cao tỷ lệ sống của dâu tây cấy mô giai đoạn sau ống nghiệm;

- Nghiên cứu phương pháp tỉa bỏ chồi lá trong kỹ thuật sản xuất khoai tây bi giống vào vụ nghịch;

- Khảo sát tác dụng ban đầu của phân bón Trichoderma trên hoa cẩm chướng và bắp cải;

- Nghiên cứu các biện pháp nhân giống Atisô trong phòng thí nghiệm và chăm sóc ở giai đoạn mạ;

- Nghiên cứu chế độ dinh dưỡng cho cây giống hoa cẩm chướng ở giai đoạn mạ;

- Nghiên cứu ứng dụng một số phương pháp kỹ thuật nhằm hạn chế bệnh sưng rễ trên cây bắp cải trồng ngoài đồng ruộng;

+ Nghiên cứu bệnh xì mủ và thối trái dâu tây tại đồng ruộng…

Ngoài ra, đơn vị còn tham gia viết nhiều tài liệu khoa học như: sách Đà Lạt Cymbidium - Xuân 1988 (chương trình hoa địa lan xuất khẩu); sách Đà Lạt - thành phố cao nguyên để kỷ niệm 100 năm Đà Lạt hình thành và phát triển; các bài tham luận khoa học trong Lễ hội hoa 2004, Festival hoa 2005, 2007: ứng dụng và chuyển giao khoa học kỹ thuật phục vụ chương trình nông nghiệp công nghệ cao; kỹ thuật lai tạo - một hướng ứng dụng để làm đa dạng các giống hoa cảnh; hoa Đà Lạt - cơ hội và giải pháp để hội nhập quốc tế...; ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật trong sản xuất hoa tại thành phố Đà Lạt - Lâm Đồng.

Thông qua các buổi hội thảo, tập huấn, Trung tâm đã chuyển giao các kết quả nghiên cứu cho nông dân các phường, xã, huyện trong tỉnh quy trình kỹ thuật trồng rau, hoa các loại; hướng dẫn sử dụng chế phẩm liquid Vigor trong chăn nuôi, không gây ô nhiễm môi trường...

Là một đơn vị làm công tác nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học kỹ thuật của địa phương, tuy còn khó khăn nhưng Trung tâm cũng có nhiều hoạt động góp phần vào hoạt động KHCN của tỉnh và thúc đẩy việc phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh Lâm Đồng theo hướng công
nghệ cao.

Trần Thị Kim Duyên

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Kỹ thuật Nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng

Nguồn: Kỷ yếu 30 năm