TRỒNG BƠ GHÉP XEN CÀ PHÊ

MỘT MÔ HÌNH CẦN HỌC TẬP NHÂN RỘNG

 KS. Phan văn Tý

                                       Ban Quản lý dự án Phát triển lâm nghiệp Lâm Đồng

Bơ (Persea americana) là một loại cây có nguồn gốc từ Mexico và Trung Mỹ, loại thực vật có hoa, hai lá mầm họ Lauraceae, được du nhập vào Việt Nam từ thời Pháp. Là  một loài cây ăn quả phù hợp đặc thù xứ lạnh được nhiều người ưa thích vì giá trị dinh dưỡng của nó.Được trồng nhiều ở Lâm Đồng và cho thu nhập đáng kể. Trồng chủ yếu để lấy trái,  gây thả cánh kiến, thân cho gỗ, củi đốt.

Hiện nay nhà vườn trồng nhiều bằng cây giống Bơ ghép từ những cây mẹ bình tuyển cho chất lượng trái thơm ngon, năng suất cao, sạch bệnh thay cho việc trồng từ hạt như trước đây.

Vườn ươm cây giống Bơ ghép tại Trung tâm CAQ

Trung tâm  đã giới thiệu cho chúng tôi mô hình sản xuất trồng Bơ ghép xen trong vườn cà phê đạt hiệu quả tại địa phương, được Trung tâm đưa vào chương trình “Sản xuất nông nghiệp tốt” (VietGap).

Cán bộ Trung tâm đưa chúng tôi đi hiện trường tham quan thực tế, qua đoạn đường đất gồ ghề, quanh co hơn 2 km, cuối cùng cũng đến vườn Ông Lê văn Hiệu ở Thôn 4-xã Lộc Thành - huyện Bảo Lâm, có diện tích trồng Cà phê-Bơ là 1,0 ha.

Qua tìm hiểu, được biết vườn ông Hiệu trồng cà phê Robusta (cà phê vối), số lượng 1.100 cây, trồng năm 2003 (8 năm tuổi), sau đó 2 năm (năm 2005), được sự tư vấn của TTNCCN&CĂQ, ông Hiệu tiến hành trồng cây Bơ ghép xen trong vườn cà phê của mình với mật độ 178 cây/ha (quy trình của Sở NN&PTNT) theo phương thức nông lâm kết hợp, mục đích cây Bơ ghép che bóng cho cà phê giúp giảm sự thoát hơi nước của đất trong vườn.

Vào giữa mùa khô nhưng đi trong vườn chúng tôi cảm thấy mát mẻ, độ ẩm trong vườn cao, do cây Bơ ghép đã khép tán, còn cà phê thì cây nào cũng ra hoa trắng xóa, tỏa một mùi thơm dễ chịu.

Vườn cà phê trồng xen Bơ ghép của ông Lê văn Hiệu đang ra hoa

Được biết trong mùa thu hoạch cà phê năm 2010, vườn ông Hiệu bị mất mùa, năng suất không cao, chỉ đạt 4,1 tấn nhân (bình thường các năm trước thu hoạch khoảng 6 tấn nhân); đồng thời, thu hoạch từ cây Bơ ghép (hiện còn 150 cây Bơ trong vườn), bình quân 150 kg/cây, được khoảng 22,5 tấn.

Từ năng suất cà phê và Bơ ghép, thu nhập đạt được như sau: tiền bán cà phê: 193 triệu đồng (4.100 kg x 47.000 đồng/kg = 193 triệu đồng), tiền bán Bơ: 337 triệu đồng (22.500 kg x 15.000 đồng/kg = 337 triệu).

Như vậy, với tổng thu nhập là 530 triệu đồng, trừ đi chi phí đầu tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới, công lao động… khoảng 150 triệu đồng, Ông Hiệu còn lãi khoảng 380 triệu đồng.

Phương thức canh tác trồng kết hợp giữa cây Bơ ghép và cà phê trên cùng một diện tích đất canh tác, hợp lý trong không gian và theo trình tự về thời gian, có tác động qua lại lẫn nhau cả về phương diện sinh thái và kinh tế theo hướng có lợi. Với hệ canh tác này, trong đó cây thân gỗ lâu năm (Bơ ghép) đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ cho cây cà phê về các mặt: phòng hộ chắn gió, che bóng, giúp giảm sự thoát hơi nước của đất, giúp tăng năng suất cho cây trồng. Với mô hình này, đã được các hộ nông dân người Kinh trong vùng (TP Bảo Lộc, huyện Bảo Lâm - Lâm Đồng) học tập và nhân rộng khoảng 550 ha.

Bơ ghép đã khép tán, Cà phê vẫn ra bông nhiều

Đây là một mô hình sản xuất hiệu quả cần phổ biến nhân rộng đến với bà con dân tộc các vùng dự án.Trong thời gian tới Dự án Phát triển lâm nghiệp để cải thiện đời sống vùng Tây nguyên (FLITCH) Lâm Đồng sẽ tổ chức đưa bà con nông dân các xã vùng dự án có vườn cà phê đến đây để tham quan, học tập và hỗ trợ chi phí cây giống, phân bón, công lao động để bà con gây trồng ở những nơi thích hợp.

Nếu bà con dân tộc vùng dự án thực hiện được mô hình Bơ ghép trồng xen cà phê này và có thu nhập khoảng 50% so với vườn của ông Hiệu cũng đã là thành công, giúp bà con dân tộc thiểu số những xã vùng dự án kinh tế còn rất khó khăn, thoát khỏi cảnh đói nghèo, tăng thu nhập, cải thiện đời sống./. PVT                                                

Để biết thêm thông tin về cây Bơ ghép này, các Ban QLDA Huyện, xã và bà con nông dân có thể liên hệ về Bộ phận Kỹ thuật Ban QLDAPTLN Lâm Đồng. ĐT 0633540660; email ppmulamdong@yahoo.com.vn, pvtykn@yahoo.com .

Dự án FLITCH Lâm Đồng triển khai công tác điều tra tài nguyên rừng (18/3/2011). 

Hình ảnh hội nghị